Metselverbanden:

De voornaamste reden om te variëren in een metselverband is puur architectonisch. Bepaalde architecten verkiezen een verband bij de stijl van het pand. Om verbanden te krijgen kan je een baksteen in verschillende afmetingen zagen of kappen. Dit zijn niet zomaar afmetingen die je zelf kan verzinnen maar hier zit en bepaalde gedachtegang achter. Om dit duidelijk te laten zien staan deze afmetingen met benamingen in onderstaande afbeelding.


Een baksteen heeft de volgende verhoudingen:




De lengte van een muurdam:
Omdat je kan varieren met de voegdiktes moet je van te voren bekijken hoe groot de voegen worden en dus de koppenmaat bepalen. De lengte van een stuk metselwerk is altijd een veelvoud van koppen. Zo is een muurdam een aantal koppen met één keer de dikte van de voeg eraf. Dit is omdat op de kopse kant geen voeg zit maar het einde van een steen. En een muuropening heeft een veelvoud van koppen plus de dikte van één voeg. Dit is dezelfde lengte die het metselwerk zou hebben wanneer het door zou lopen, alleen nu is het een muuropening met aan 2 kanten het einde van een steen. Boven deze muuropening kan het metselwerk nu wel op de goede maat door lopen.

Verbanden:
Bij het metselen kunnen verschillende verbanden toegepast worden. Alle verbanden hebben een naam, deze naam verwijst doorgaans direct naar de vorm van het verband zoals halfsteens verband. Maar andere hebben een streekgebonden naam zoals Engels verband.


Een verband is een patroon met stenen in verschillende formaten (strekken, koppen en drieklezoren) dat zich herhaald over een gevel. Het is wel een nauwkeurig werk om een verband goed tot zijn recht te laten komen, waar meerdere partijen een aandeel in hebben. Allereerst moet de architect zijn maatvoering netjes op een veelvoud van het verband afgestemd hebben. De kozijnen moeten ook in deze koppenmaat passen. Tot slot moet de metselaar nauwkeurig te werk gaan en alle stootvoegen even groot houden.

Halfsteens verband:
Het halfsteens verband is een veel voorkomend verband waar enkel strekken in voor komen. De lagen verspringen iedere keer een kop. De enige koppen die hier gebruikt worden zitten aan het einde van een muurdam.



Halfsteens verband


Klezoren verband:
Dit verband lijkt veel op het halfsteens verband. Het verschil zit hier in de sprong van elke laag, dit is een klezoor in plaats van een kop.



Klezoren verband


Staand verband:
Het staand verband bestaat uit om-en-om afwisselend strekkenlagen met koppenlagen. De koppen verspringen een klezoor ten opzichte van de strekken. Zowel de strekken als de koppen liggen recht boven elkaar. Dit metselverband wordt ook wel Hollands verband genoemd. Het staand verband is typisch een verband voor steensmuren of dikker vanwege de koppenlagen. Op de hoeken en bij muurbeëindigingen wordt met drieklezoren gewerkt.


Staand verband


Kruisverband:
Het kruisverband lijkt erg op het staand verband, omdat ook dit verband tot stand komt door afwisseling van lagen van strekken met koppen. Het verschil is dat de strekken niet recht boven elkaar liggen, maar steeds een halve steen verspringen. Dit komt tot stand door vanaf de hoeken of muurbeëindigingen de drieklezoren in de strekkenlaag om de ander te laten volgen door eerst een kop en dan de strekken. In het metselverband herkent men een aaneensluiting, diagonaal, van kruisvormen. Deze kruisvorm wordt in siermetselwerk vaak gebruikt om het metselwerk te accentueren in kleur of door reliëf.


Kruisverband


Ketting verband:
Bij het kettingverband bestaat elke laag uit een herhaling van twee strekken met één kop. De koppen in de volgende laag komen telkens boven de stootvoeg tussen de twee strekken van de vorige laag. De koppen komen zo recht boven elkaar te liggen. Het verticale patroon van de koppen die door de stootvoegen tussen de strekken aan elkaar geregen lijken, heeft dit verband de naam kettingverband gegeven.


Ketting verband


Engels verband:
Het Engels verband lijkt in zoverre op het kettingverband dat hier in elke laag niet twee maar drie strekken worden afgewisseld met een kop. De koppen liggen hierbij steeds midden boven de middelste van de drie strekken en dus ook recht boven elkaar. De hoek wordt gevormd door twee drieklezoren naast elkaar. Het Engels verband levert toegepast in een halfsteens muur nog relatief weinig hak- of zaagwerk en is daarom geschikt voor halfsteens werk in met name grotere muurvlakken.



Engels verband


Wildverband:
Uit de naam wildverband kun je al halen dat het niet strak geordend is. Dit wil niet zeggen dat er geen maat aan vast zit. De metselaar word alleen vrij gelaten in wat hij doet (tot op bepaalde hoogte). Bij een wildverband zitten op de uiteindes drieklezoren en in het verband alleen strekken en koppen. Er mag naar enige willekeur een volgorde bepaald worden door de metselaar. Er zijn alleen een paar basisregels waar deze rekening mee moet houden. Zo mogen er nooit 2 koppen achter elkaar liggen en nooit meer dan 5 strekken achtereenvolgens. Ook zijn er beperkingen die een architect mee kan geven zoals niet meer dan 1 kruis (als in het kruisverband) boven elkaar en koppen nooit (half) boven een andere plaatsen.



Wildverband